تزریق گاز در صنعت بسته بندی

دستگاه دوخت ریلی(دوخت غلطکی) یا دوخت ممتد
آوریل 7, 2019

به نام خدا

 

 

 

امروزه با توجه به حجم انبوهی از تولیدات و صادرات محصولات غذایی ، ماندگاری مواد غذایی اهمیت بسیار بالایی پیدا کرده است. میزان ماندگاری هر ماده متفاوت بوده و مدت زمان ماندگاری متفاوتی را می طلبد. در ادامه  این مقاله در خصوص افزایش مدت زمان ماندگاری مواد غذایی با استفاده از تزریق گاز هنگام بسته بندی می پردازیم.

کاربرد گاز مصرفی و نوع آن در ماندگاری مواد غذایی بسیار گسترده است و میزان این اهمیت، در زندگی روزمره انسان ها به وضوح نمایان گردیده و با توجه به مصرف بالای استفاده از این نوع بسته بندی و با در نظر گرفتن نوع تولیدات و تنوع محصولات برای تولید کننده و مصرف کننده امری واجب گردیده است.

انواع گاز های مورد استفاده در صنعت بسته بندی :

1- گاز نیتروژن یا ازت (N2)

2- اکسیژن (O2)

3- دی اکسید کربن (CO2)

4- مونواکسید کربن (CO)

5- سایر گاز ها

 

1- گاز نیتروژن (N2)                                 

گاز نیتروژن یا ازت یکی از پرکاربرد ترین گاز قابل تزریق در تمامی مواد غذایی می باشد. از جمله خصوصیات بارز این گاز عدم بو و یا رنگ خاص می باشد. البته قابل ذکر است که گاز نیتروژن به دلیل بی اثر و خنثی بودن از عوامل مهم و پر نقش در صنایع غذایی جهت ماندگاری می باشد. با تزریق گاز نیتروژن یا ازت نه تنها کیفیت محصول تغییری نکرده بلکه این گاز، هیچ تاثیر شیمیایی و فیزیکی بر روی محصول نداشته و تنها سبب افزایش ماندگاری مواد غذایی می گردد.

 

 

و اما سوال اینجاست چه زمانی از گاز نیتروژن استفاده می کنیم؟ یکی از موارد استفاه از گاز نیتروژن خارج کردن اکسیژن از محیط اطراف محصول هست چون وجود اکسیژن در بعضی از مواد غذایی سبب می شود که به سرعت محصول غذایی اکسید شوند و کیفیت و فرم طبیعی خود را نسبت به حال اولیه از دست دهند بنابراین با تزریق گاز به این گونه مواد غذایی مانع از رشد هر گونه قارچ و کپک و افزایش ماندگاری محصول می شویم.

نمونه محصولات با تزریق گاز ازت را می توان در صنایع بسته بندی میوه و سبزجات، ترشیجات و خیار شور، صیفی جات، لبنیات، و … نام برد.

 

اکسیژن (O2)

اکسیژن مهم ترین گاز در بین گاز هاست که سبب فعالیت میکرو ارگانیسم و اکسیداسیون چربی ها می باشد و گاهی اوقات در آنزیم های مواد غذایی شامل ویتامین ها و طعم دهنده ها دخالت می کند. به همین جهت در بسته‌بندی با روش اتمسفر بهبود یافته اکسیژن به حداقل میزان ممکن رسیده و در صورت امکان بصورت کامل حذف می‌گردد. اکسیژن رشد فعالیت های هوازی را تحریک می کند، ولی برای فعالیت باکتری های بی هوازی یک عامل بازدارنده محسوب می شود. اکسیژن برای ادامه تنفس و سبزیجات تازه و همچنین حفظ رنگ قرمز گوشت تازه اهمیت بخصوصی دارد.

 

 

دی اکسید کرین (Co2)

گاز دی اکسید کربن در دو حالت گازی و مایع موجود هست و حالت مایع آن خاصیت ضدباکتری و ضد قارچی دارد. خاصیت ضد میکروبی دی اکسید کربن به غلظت و فشار دی اکسید کربن، سن، فاز، رشد حجم میکروب ها، دمای انبار، فعالیت آبی و نوع محصول بستگی دارد. بطور کلی دی اکسید کربن بیشترین تاثیر را بر روی مواد غذایی دارد که میکرو ارگانیسم های هوازی و باکتری های بیماری زا منفی، عامل فساد آن هستند. برای حداکثر تاثیر ضد میکروبی دی اکسید کربن، دمای نگهداری محصولات بسته بندی شده به روش اتمسفر بهبود یافته باید تا حد امکان پایین باشه، زیرا حلالیت دی اکسید کربن با افزایش دما به شدت افزایش می یابد. بنابراین، کنترل نامناسب درجه حرارت موجب از بین رفتن تاثیرات ضد میکروبی دی اکسید کربن می شود. جذب دی اکسید کربن به طور قابل توجهی به رطوبت و چربی محصولات بستگی دارد. اگر محصول، دی اکسید کربن درون بسته را جذب کند حجم محصول بسته بندی شده کم می شده و از فرم اصلی خود خارج می شود. بطور مثال بسیاری از لبنیات مثل خامه به دی اکسید کربن بسیار حساس هستند و اگر در برابر غلظت بالای دی اکسید کربن قرار بگیرند ترش و فاسد می شوند. و همچنین میوه ها و سبزیجات تازه در حضور غلظت زیاد دی اکسید کربن از نظر فیزیولوژیکی آسیب می بینند برای همین باید نسبت غلظت دی اکسید کربن تعمیم یافته و به اندازه باشد.

 

مونو اکیسد کربن (CO)

گاز مونواکسید کربن به عنوان یکی از گازهای ماندگاری به حساب می آید ولی این گاز هنوز به صورت تجاری استفاده نشده زیرا گاز مونواکسید کربن گازی بسیار سمی هست و به دلیل مسائل بهداشتی و احتمال اثرات نامطلوب بر روی سلامتی، در اکثر کشورها بصورت تجاری استفاده نمی شود. بطور مثال در کشور امریکا برای جلوگیری از تشکیل لکه های قهوه ای بر روی کاهو مجاز به استفاده  از مقدار بسیار اندک از این گاز می باشند. و یا حتی برای حفظ رنگ قرمز گوشت تازه به دلیل تشکیل کربوکسی میوگلوبین، گاز منو اکسید کربن بسیار موثر هست.

 

سایر گازها :

قابل ذکر هست که گاز های مختلفی از جمله کلرین، اکسید اتیلن، اکسید نیتروژن، ازن، اکسید پروپلین و اکسید گوگرد به عنوان گازهای نگهدارنده در بسته بندی اتمسفر بهبود یافته بصورت تجربی و آزمایشگاهی استفاده شده است ولی استفاده از این گاز ها برای بسته بندی مواد غذایی هنوز مورد تایید نمی باشد.

بطور کلی ترکیب گازهای مورد استفاده به فاکتور هایی مثل نوع محصول، نوع ماده بسته بندی، شرایط و دمای نگهداری محصول بستگی دارد.

بطور مثال در بسته بندی کیک معمولا از ترکیب گازهای دی اکسید کربن و نیتروژن استفاده می شود ولی در مورد پیراشکی که چرب هست بهتر هست فقط از گاز نیتروژن استفاده شود چون ترکیب محصول چرب با دی اکسید کربن موجب کم حجم و چروکیده شدن بسته می شود و طعم اصلی محصول را از بین می برد.

با توجه به اهمیت ماندگاری محصولات و استفاده از سیستم تزریق گاز بهره گیری و استفاده از کارشناسان صنایع غذایی امری اجتناب ناپذیر می باشد.

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *